Μια εξέγερση που έχει βάθος
Θα κάναμε λάθος αν περιορίζαμε το σημερινό κίνημα των μαθητών λυκείου ή των φοιτητών απλώς και μόνο στο πλαίσιο του σχολείου ή του πανεπιστημίου. Πρόκειται πάνω από όλα για μια αντίδραση σε μια ιδιαίτερα σκοτεινή περίοδο: οι υποσχέσεις κοινωνικής ανόδου μέσα από τα πτυχία δεν τηρήθηκαν· η κλιματική απορρύθμιση γίνεται όχι μόνο αισθητή, αλλά κυριολεκτικά ανυπόφορη· ο πόλεμος και οι γενοκτονίες βρίσκονται διαρκώς στην επικαιρότητα και οι πολεμικοί προϋπολογισμοί σε βάρος της παιδείας δικαίως αποτελούν πρόκληση. Τέλος, η αστυνομική βία στα μπλόκα ρίχνει λάδι στη φωτιά.
Να στοχεύσουμε κυρίως στην άκρα δεξιά;
Η πολιτικοποίηση στα μπλόκα και τις διαδηλώσεις γίνεται, στο βάθος, κατεικόνα της σύγχρονης αντιφασιστικής αριστεράς: ακούσαμε πολλά συνθήματα ενάντια στην άκρα δεξιά και την αστυνομία (“Κάτω το κράτος, οι μπάτσοι κι οι φασίστες” κι όχι “Κάτω το κράτος, οι μπάτσοι και τα αφεντικά”). Δικαίως, καταγγέλλεται η άκρα δεξιά, αφού προτείνει τα ίδια πράγματα με την τωρινή κυβέρνηση, συν έναν πιο αποενοχοποιημένο ρατσισμό. Ωστόσο, η εστίαση πολλών ανθρώπων στην άκρα δεξιά που εκπροσωπείται από το κόμμα Εθνική Συγκέντρωση (Rassemblement National - RN) καθιστά αόρατη μια καταγγελία του σχολείου ή του πανεπιστημίου ως τόπων κοινωνικού διαχωρισμού και κυρίως αποσιωπά το γεγονός ότι αυτό που πρέπει να ανατρέψουμε είναι οι κοινωνικές δομές του καπιταλισμού και του κράτους. Αυτή τη στιγμή, δεν είναι το κόμμα RN που είναι στην κυβέρνηση, ούτε αυτό που έχει οδηγήσει το σχολείο και την κοινωνία στην κατάσταση που βρίσκονται. Το να περιοριζόμαστε μόνο σε συνθήματα που επικεντρώνουν στο RN την παραμονή των προεδρικών εκλογών σημαίνει ότι ρίχνουμε το βάρος στις εκλογές, ενώ αυτή δεν είναι μια κινηματική πολιτική διέξοδος. Αυτή η καταγγελία του κόμματος RN εγγράφεται στο σημερινό αντιφασιστικό κλίμα το οποίο χαρίζεται, αν δεν προωθεί κιόλας το κόμμα της Ανυπότακτης Γαλλίας (La France Insoumise - LFI)· αυτό το κόμμα βγάζει τα κάστανα από τη φωτιά για λογαριασμό του συστήματος, ενώ κάνει διαρκώς εκκλήσεις, μέσω των πολιτικών εκπροσώπων του που είναι παρόντες στα μπλόκα ή των εκπροσώπων του στα ΜΜΕ, για ηρεμία και σεβασμό της καθεστηκυίας τάξης, καταδικάζοντας τη βία από όπου κι αν προέρχεται, και, κατά συνέπεια, πρωτίστως, εκείνη των νέων. Βέβαια, αυτό δεν προκαλεί έκπληξη παρά μόνο σε όσους έχουν αυταπάτες για την αριστερά.
Σε ποιό σημείο βρισκόμαστε;
Τα ΜΜΕ δεν πρόβαλαν παρά τις συγκρούσεις στη διάρκεια των διαδηλώσεων της 17ης Οκτωβρίου, όμως όσοι και όσες συμμετείχαν διατηρούν επίσης στη μνήμη τους την γιορτινή και χαρούμενη πλευρά των κινητοποιήσεων, παρά τις ρίψεις δακρυγόνων και τις επιθέσεις των αστυνομικών δυνάμεων. Είναι η χαρά του να είμαστε μαζί στον αγώνα η οποία κυριαρχεί.
Η άμεση και βίαιη καταστολή του κινήματος που εμφανιζόταν ως ειρηνικό έπεισε πολλούς ανθρώπους ότι μόνο η συλλογική βία μπορεί να κάνει την οργή να εισακουστεί. Εν τούτοις, τα αιτήματα μοιάζει να είναι αδύνατον να ικανοποιηθούν στο παρόν πλαίσιο. Η πολιτική εξουσία και ο καπιταλισμός δε θέλουν να χάσουν τίποτα, αφού, μεταξύ άλλων, θέλουν να διατηρήσουν την ανταγωνιστικότητα των γαλλικών επιχειρήσεων και να προχωρήσουν σε στρατιωτικό επαναεξοπλισμό. Υπάρχει λοιπόν ένα νήμα που συνδέει τα προηγούμενα κινήματα (κίτρινα γιλέκα, κινητοποιήσεις ενάντια στην συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση, και στη συνέχεια ταραχές το καλοκαίρι του 2023, ταραχές που ξέσπασαν στις λαϊκές συνοικίες μετά τη δολοφονία του Nael από την αστυνομία) με το σημερινό κίνημα: η επίγνωση του ότι είναι αδύνατον να νικήσεις μόνο στον δρόμο καταλήγει στη διαπίστωση μιας αναγκαίας αντιβίας, δίχως όμως άλλη προοπτική.
Ο μεγάλος απών: ο κόσμος της εργασίας
Οι τοπικές ενώσεις των σωματείων βοήθησαν το κίνημα να οργανωθεί (δανεισμός υλικού, παραχώρηση γραφείων, αλληλεγγύη με παρουσία συνδικαλιστών στη διάρκεια των μπλόκων). Εννοείται ότι οι εθνικές συνδικαλιστικές ηγεσίες είχαν μια εντελώς διαφορετική στρατηγική: καλούσαν ήδη από τις 6 Οκτωβρίου σε μια ημέρα κινητοποιήσεων ένα μήνα αργότερα. Μετά την επιτυχία των διαδηλώσεων στις 17 Οκτωβρίου, και μέσα στην αβεβαιότητα μιας δυναμικής που μπορεί να συμπαρασύρει κι άλλους τομείς στον αγώνα, όλα τα βλέμματα, τουλάχιστον των μισθωτών, στρέφονται προς αυτό το διασυνδικαλιστικό κάλεσμα στις 5 Νοεμβρίου. Το πρόβλημα είναι ότι, προς το παρόν, ο κόσμος της εργασίας δεν έχει προσχωρήσει αυθόρμητα στο κίνημα. Κι ακόμα χειρότερα, η πλειοψηφία του προσωπικού στα λύκεια και τα πανεπιστήμια απουσιάζει από τις κινητοποιήσεις, μολονότι αυτό το κίνημα αντιστέκεται στην υποβάθμιση των συνθηκών εργασίας τους.
Η συνεισφορά του κινήματος
Οι μαθητές και οι μαθήτριες των λυκείων μπήκαν επιθετικά στον αγώνα: το κίνημα δεν γεννήθηκε ενάντια σε ένα κυβερνητικό σχέδιο για να το καταργήσει, γεννήθηκε από μια γενικευμένη κοινωνική αγανάκτηση που υπέβοσκε εδώ και πολύ καιρό. Όπως και με τα κίτρινα γιλέκα, η σχεδόν ολοκληρωτική απουσία κομματικής και συνδικαλιστικής πλαισίωσης επιτρέπει μια δυναμική δυνητικά εκρηκτική, ενθουσιώδη και αποφασιστική, μακριά από τους τελετουργικούς κώδικες των κομμάτων και των συνδικάτων. Κανείς δεν είναι εκεί για να σφυρίξει τη λήξη του αγώνα, η κυβέρνηση δεν μπορεί να ελπίζει παρά στην εξάντληση, τον ερχομό των διακοπών (σημ. Οι διακοπές στα σχολεία και τα πανεπιστήμια που διαρκούν 15 μέρες λήγουν στις 2 Νοεμβρίου)και την αστυνομική και δικαστική καταστολή για να κάνει τους εξεγερμένους μαθητές και τις εξεγερμένες μαθήτριες να σωπάσουν. Πρέπει να χαιρετίσουμε την πολιτική σημασία του κινήματος και την μορφή πολιτικοποίησης που επιφέρει. Οι νέοι και οι νέες αποκτούν την εμπειρία της αστυνομικής αυθαιρεσίας, της κρατικής βίας, αλλά και της αυτοοργάνωσης και της ριζοσπαστικοποίησης. Ας στοιχηματίσουμε λοιπόν σε αγώνες ζωντανούς και ριζοσπαστικούς στο μέλλον!
Και τώρα;
Ελλείψει χώρων ζύμωσης και οργάνωσης, διαδηλώσεις όπως εκείνες της 17ης Οκτωβρίου δεν καταλήγουν σε πολλά περισσότερα από τις υλικές ζημιές, οι οποίες έχουν μεν μια μορφή κοινωνικής νομιμότητας αλλά δεν αρκούν για την ανατροπή της κατάστασης. Χωρίς χώρους σταθερής οργάνωσης, χωρίς συλλογικότητες που να διαρκούν στο χρόνο, χωρίς αυτονομία του σημερινού κινήματος, κινδυνεύουμε είτε από την πολιτικάντικη αφομοίωση από την αριστερά ενόψει των προεδρικών εκλογών, είτε από την κομματική και συνδικαλιστική χειραγώγηση. Χωρίς σταθερούς χρόνους και τόπους για να οικοδομήσουμε συλλογικότητες αγώνα, είναι επίφοβο μια έντονη αστυνομική και δικαστική καταστολή που στοχεύει ατομικά όσους και όσες συμμετέχουν να εγκλωβίσει τον αγώνα στην αντικατασταλτική του διάσταση και μόνο. Εξάλλου, ακόμα κι αν οργανωθεί στη βάση, το κίνημα κινδυνεύει να προσκρούσει στις ίδιες αντιφάσεις με τα κίτρινα γιλέκα: μια γενικευμένη αγανάκτηση που παίρνει τη μορφή ταραχών χωρίς σύνδεση με τους χώρους εκμετάλλευσης που είναι η καρδιά του καπιταλισμού. Χωρίς την ανάδυση ενός ριζοσπαστικού κινήματος του κόσμου της εργασίας μέσα από την απεργία διαρκείας, οι κινητοποιήσεις θα συναντήσουν αυτά τα όρια. Το να εδραιώσουμε ευνοϊκούς συσχετισμούς δύναμης στους χώρους όπου δουλεύουμε και ζούμε θα μας επιτρέψει να είμαστε πιο δυνατοί και δυνατές, πιο επιθετικοί και επιθετικές, αρνούμενοι και αρνούμενες τον διαχωρισμό μεταξύ “καλών” και “κακών” διαδηλωτ(ρι)ών. Το να παραμείνουμε μόνο στους δρόμους δεν είναι πολιτικό πλεονέκτημα. Πρέπει να συνδέσουμε τα μπλόκα και τις διαδηλώσεις που συγκεντρώνουν ανθρώπους οι οποίοι δεν μπορούν να απεργήσουν, με τις όποιες απεργίες στους κόλπους του κινήματος. Όμως, προς το παρόν, αυτές οι απεργίες είναι σχεδόν ανύπαρκτες. Κι αυτό είναι το βασικό όριο του κινήματος μέχρι τώρα.
24 Οκτωβρίου 2026
Ελευθεριακή Κομμουνιστική Οργάνωση
Organisation Communiste Libertaire
Προκήρυξη που μοιράστηκε στις 24 Οκτώβρη του 2026
Μετάφραση από τα γαλλικά: Βερόη